living mesh – a world beyond linnaeus
12 juni t/m 1 november 2026
Living Mesh verkent op prikkelende wijze hoe wij als mens naar de natuur kijken. Is de natuur iets wat we ordenen en beheersen, of maken wij zelf deel uit van een levend, onderling verbonden geheel? Vertrekpunt van de tentoonstelling is het invloedrijke classificatiesysteem dat de Zweedse botanicus Carl Linnaeus ontwikkelde tijdens zijn verblijf op buitenplaats De Hartekamp in Heemstede. Dit systeem, dat nauw verweven is met koloniale denkbeelden, bepaalde eeuwenlang onze blik op de natuur. Zestien hedendaagse kunstenaars kijken hier anders naar en benaderen de natuur als een netwerk van relaties, waarin alles met elkaar verbonden en in beweging is. De tentoonstelling is samengesteld door gastcurator Kim Knoppers.
De erfenis van Linnaeus
Op Buitenplaats De Hartekamp in Heemstede kreeg Carl Linnaeus (1707-1778) toegang tot een uitzonderlijke verzameling tropische planten, exotische dieren en natuurhistorische collecties van de rijke Amsterdamse koopman en bankier George Clifford III. Hier ontwikkelde en toetste Linnaeus zijn Systema Naturae, waarin hij een nieuwe ordening van de natuur uiteenzette. In zijn wereldberoemde publicatie Hortus Cliffortianus paste hij dit systeem voor het eerst toe op de wereldwijde plantencollectie van Clifford.
Linnaeus ordende niet alleen planten en dieren, maar ook mensen. Zijn hiërarchische indelingen, waarin Europa als norm gold, droegen bij aan raciale ongelijkheid. Zijn werk was bovendien diep verweven met koloniale netwerken waarin planten werden verzameld, verplaatst en toegeëigend, zonder bestaande inheemse kennis en context te erkennen.
Andere manieren van kijken en ervaren
In dialoog met deze nalatenschap presenteren zestien internationale hedendaagse kunstenaars nieuwe perspectieven op onze relatie tot de levende wereld. Samen openen zij een ruimte waarin ordenen, categoriseren en herbenoemen plaatsmaakt voor het beschouwen van de natuur als een onderling verbonden geheel van relaties. De kunstenaars onderzoeken nieuwe perspectieven en verkennen aan de hand van onder andere volkstaxonomie, spiritualiteit en meer dan menselijk denken andere manieren om ons tot de natuur te verhouden. Zonder eenduidige antwoorden te formuleren, zet de tentoonstelling aan tot andere manieren van kijken, ervaren en betekenis geven aan de wereld om ons heen.
Met werk van Semâ Bekirović, melanie bonajo, Fabiola Burgos Labra, Kateřina Gabriel Konarovská, Awoiska van der Molen, Michelle Piergoelam, Angelo Plessas, Farah Rahman, Almudena Romero, Jacobien de Rooij, Sophie Steengracht, Elisa Strinna, Agnes Waruguru, Henk Wildschut, Müge Yilmaz en Peng Zhang, naast historische bruiklenen.
Activiteiten
Bij de tentoonstelling wordt een divers publieksprogramma georganiseerd dat bezoekers uitnodigt de natuur en de historische context van de tentoonstelling op nieuwe manieren te ervaren. Zo worden er workshops gegeven door deelnemende kunstenaars rond aandachtig werken, traagheid, ambacht en lokale kennis. Van juli tot en met oktober organiseert het museum samen met de Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek rondleidingen op Buitenplaats De Hartekamp. In de zomer vindt een fietstocht plaats in samenwerking met Sporen van Slavernij Haarlem. Tijdens deze tocht vertelt een gids op verschillende locaties in en rond Haarlem over de relatie tussen deze plekken en het slavernijverleden. In het najaar volgen een filmprogramma in de Filmkoepel en een verdiepende avond in het museum met gastcurator Kim Knoppers. Klik hier voor meer informatie over onze activiteiten.
De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door: Mondriaan Fonds, het Cultuurfonds, Fonds van Zanten, Gemeente Haarlem en bevriende relaties.
Beeld: Kateřina Gabriel Konarovská, s.o.s. From Ending Ancient Society, Leaves in a Storm Working on it With Lightning, hurray, 2024, oil on canvas, 50x70cm, Courtesy Galerie De Zaal.